Ο Λάζαρος Ηλιάδης είναι Καθηγητής στην Πολυτεχνική Σχολή του ΔΠΘ και Πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών. Το Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ τον έχει κατατάξει στο 2% των επιστημόνων με τη μεγαλύτερη απήχηση παγκοσμίως. Αποφοίτησε ως μαθηματικός από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο (MSc) στην Επιστήμη Υπολογιστών από το Πανεπιστήμιο του Wales στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και διδακτορικό (PhD) στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Μεγάλωσε στη Φλώρινα, αντλώντας έμπνευση από μεγάλους καλλιτέχνες όπως ο Δημήτρης Καλαμάρας, ο Στερίκας Κούλης και ο Κώστας Λούστας. Έχει εκθέσει τέσσερις πίνακές του σε δύο εκθέσεις στην Boomer Gallery του Λονδίνου: «The New Artist, 3rd Edition» (5-10 Αυγούστου 2022) και «VOGUE 4th Edition» (9-14 Σεπτεμβρίου 2022). Έχει επίσης μελετήσει συστηματικά εκθέματα στην National Gallery του Λονδίνου, καθώς και στις γκαλερί Reina Sofia και Museo del Prado στη Μαδρίτη.
Ποια είναι τα πιο πετυχημένα έργα σας και πώς έχουν εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου;
Σαν Μαθηματικός έχω το εκνευριστικό βίτσιο να χρησιμοποιώ τις λέξεις με βάση το ουσιαστικό τους νόημα. Ο όρος “πετυχημένα” είναι Ασαφής (Fuzzy) όπως λέμε στην ψυχρή γλώσσα των Μαθηματικών. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω πως ένα έργο μπορεί να είναι πιο επιτυχημένο από άλλο. Αν το κριτήριο είναι η πώληση έργων, σας βεβαιώνω ότι είμαι απόλυτα αποτυχημένος γιατί δεν έχω πουλήσει κανέναν πίνακα. Από την άλλη ξέρετε επειδή το περιεχόμενο των πινάκων μου (και όχι οι πίνακες σαν φετίχ) είναι κομμάτι από την προσωπικότητά μου και από τα βιώματα μου, με πονάει να τους δώσω και μάλιστα με χρηματικό αντάλλαγμα (πολύ κτητικός, μάλλον πρέπει να το κοιτάξω). Φυσικά καταλαβαίνω πως πρέπει να ταξιδέψουν. Ας είναι. Θα έλεγα ότι ο ροζ πίνακάς μου που εξέθεσα στην προηγούμενη έκθεση της gallery σας (όπου εκφράζω γονατιστός και με τα χέρια ανοιχτά τον ερωτικό μου νιρβάνα) είναι ο πιο αγαπημένος μου, επειδή έχω καταφέρει τόσο χρωματικά όσο και από πλευράς ανακάλυψης νέων μη τετριμένων φορμών, να εκφράσω την πληρότητα που μου χάρισε αυτή η σχέση κάποτε.
Πώς βλέπετε το ρόλο της τέχνης στη σημερινή κοινωνία;
Από την απαρχή των ανθρώπινων κοινωνιών, η τέχνη αντανακλούσε ενδόμυχα την ανάγκη έκφρασης συναισθημάτων, σκέψεων, ερεθισμάτων, αλλά και δέχονταν επιρροές από κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές προσεγγίσεις. Στον αιώνα μας η τέχνη, η επιστήμη και η τεχνολογία διασταυρώνονται. Είναι αλήθεια ότι η τέχνη βιώνει αυτή τη στιγμή μια σιωπηλή επανάσταση. Οι καλλιτέχνες συνεργάζονται χέρι-χέρι με επιστήμονες για να δημιουργήσουν έργα, τα οποία θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Όμως το τελικό αποτέλεσμα κατά την υποκειμενική μου εκτίμηση, είναι ψυχρό, καθαρά μαθηματικό, δεν προκύπτει σαν εσωτερική έμφυτη ανάγκη και βάζει την υπαρξιακή αγωνία επικοινωνίας του ανθρώπου στο περιθώριο. Ο ρόλος της τέχνης είναι διαχρονικά ίδιος, υπαρξιακός. Ο άνθρωπος είναι η ικανή και αναγκαία συνθήκη ύπαρξης της τέχνης και όχι η μηχανή, απλούστατα επειδή όσο και δημιουργική να είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη, όσο και αν μπορεί να ξεχωρίσει συναισθήματα, δεν μπορεί να τα νοιώσει. Έχει σημασία αυτό να το λέει ένα Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης…
……και επειδή πρέπει να ακούγεται και η αντίθετη άποψη παραθέτω: «Με τη γέννηση της ψηφιακής τέχνης, εικόνας ή ήχου, και τη χρήση των αλγορίθμων, οι καλλιτέχνες δεν χρησιμοποιούν μόνο τα μέσα της επιστήμης και της τεχνολογίας, αλλά γίνονται πια ένα με αυτά» δηλώνει ο διακεκριμένος Καθηγητής Άρθουρ Μίλερ ομότιμος (συνταξιούχος) Καθηγητής της ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο University College London. Πρέπει να ακούγονται και οι δύο πλευρές. Θαρώ πως η εποχή των αυθεντιών έχει περάσει ανεπιστρεπτί και σε όλους μας αξίζει η αμφισβήτιση. Ψήγματα αλήθειας μπορούν να ανιχνευτούν μόνο μέσα από την όσμωση των αντιθέσεων.
Ποια είναι η θεματολογία που συχνά επιλέγετε και γιατί;
Ζωγραφίζω γιατί με βοηθά να υπάρξω. Όσο βαρύγδουπο και αν ακούγεται αυτό, είναι η μόνο ειλικρινής απάντηση που μπορώ να δώσω. Από την πλευρά της θεματολογίας: Ερεθίσματα, βιώματα, καταστάσεις που πρέπει να εξωτερικευτούν. Σε προσωπικό επίπεδο, έρωτας, αναμνήσεις, συναισθήματα, (ακόμα και κενό), προβληματισμοί, βιώματα, υπαρξιακή αγωνία, ίσως … καταγγελία κάποιων “γιατί” που δεν απαντώνται. Όλα αυτά γεννούν στο μυαλό μου εικόνες, παραστάσεις που πρέπει να αποτυπωθούν (πάντοτε με τη βοήθεια της μουσικής) άλλοτε ακούγοντας μελοποιημένο Οδυσσέα Ελύτη, άλλοτε Bocelli κ.α.. Ένα είδος υπαρξιακής αυτοθεραπείας.
Πώς έχει εξελιχθεί η τέχνη σας με την πάροδο του χρόνου;
Δεν ξέρω αν μπορώ να θεωρήσω τον εαυτό μου καλλιτέχνη με τη στενή έννοια του όρου. Ίσως έχω πλέον έχω αποκτήσει το χάρισμα να βλέπω στο νου μου τις φόρμες που θα αποτυπώσω στο χαρτί πριν καν πιάσω το πινέλο. Δεν σκέφτομαι, απλά οι φόρμες και ο πίνακας είναι εκεί,. Το χέρι απλά πλέον τις αποτυπώνει. Είναι μια μυσταγωγία, ένα παιγνίδι (με την καλή έννοια) με τον εαυτό μου, που ίσως δίνει κάτι στους άλλους (καθαρά υποκειμενικό). Η τέχνη μου είναι πλέον μια απόλυτα αυθόρμητη πράξη θα έλεγα. Αυτό που εξελίχθηκε θαρρώ δεν είναι η τέχνη μου αλλά εγώ ο ίδιος.
