Σε ενεργειακή ανεπάρκεια φαίνεται να οδηγεί η πολιτική της “πράσινης μετάβασης” που ανέπτυξαν και προχείρως δρομολόγησαν οι Ευρωπαϊκές χώρες – Αντιμέτωπη με ενεργειακή έλλειψη η Ευρώπη – Τι θα γίνει εάν η Ρωσία σφραγίσει τη στρόφιγγα του φυσικού αερίου;
Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δεν είναι ακόμα «ώριμες» για να εξασφαλίσουν την ενέργεια που χρειάζεται ο πλανήτης, ενώ την ίδια στιγμή οι επενδύσεις στις παλιές, “βρώμικες” πηγές ενέργειας και η προσφορά των τελευταίων έχουν αποδυναμωθεί, με αποτέλεσμα η τιμή τους να αυξάνεται όταν η ζήτηση ανεβαίνει, όπως συμβαίνει αυτή τη χρονική περίοδο.
Το «κλειδί» της σημερινής κλιματικής κρίσης είναι το φυσικό αέριο, το οποίο θεωρείται ενδιάμεσο καύσιμο, καθώς είναι μεν και αυτό ορυκτό, αλλά πιο καθαρό, καθώς οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι πολύ μικρότερες απ’ ό,τι στο πετρέλαιο και το κάρβουνο. Όμως, η τιμή του εκτοξεύτηκε τους τελευταίους μήνες λόγω της αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης, τη στιγμή που τα αποθέματα είχαν εξαντληθεί, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν αμφιβολίες για την επάρκειά του. Την ίδια στιγμή η υπερβάλλουσα ζήτηση διοχετεύτηκε στο πετρέλαιο και τον άνθρακα, οι τιμές των οποίων εκτοξεύτηκαν.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών για την ενεργειακή μετάβαση
Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η στροφή στο φυσικό αέριο και τις ΑΠΕ δεν είχε σχεδιαστεί και προετοιμαστεί αποτελεσματικά, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί μια ομαλή μετάβαση από τη μία κατάσταση στην άλλη, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ενεργειακή επάρκεια και η σταθερότητα των τιμών. Μετά την εμφάνιση της κρίσης, οι ευρωπαϊκές αρχές, αλλά και διεθνώς εστιάζουν σε αναμόρφωση των ενεργειακών τους πολιτικών, στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων και δικτύων εφοδιασμού και αποθήκευσης φυσικού αερίου, καθώς και μέτρα στήριξης της αγοράς φυσικού αερίου, ώστε να αντιμετωπίσουν παρόμοιες καταστάσεις στο μέλλον.
Με απλά λόγια, χρειάζονται περισσότεροι αγωγοί, αποθηκευτικοί χώροι και πραγματικό επενδυτικό μπουμ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο εξυπηρετεί τη μεταφορά αλλά και την αποθήκευση, όμως, σύμφωνα με την ειδικευμένη εταιρεία ερευνών Bernstein, οι ελλείψεις στην αγορά αυτή θα φτάσουν από το 2% που είναι σήμερα, στο 14% μέχρι το 2030.
Παράδειγμα
Τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά πάρκα παράγουν ενέργεια μόνο όταν υπάρχει άνεμος ή ήλιος, αλλά δεν υπάρχουν ακόμα αποτελεσματικές και φτηνές τεχνολογίες αποθήκευσης. Οι ελπίδες γι‘ αυτό εδράζονται σε τεχνολογίες οι οποίες δεν είναι ακόμα ώριμες, όπως η μετατροπή της «καθαρής» ενέργειας σε υδρογόνο, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να αποθηκευτεί, να μεταφερθεί και να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας χωρίς ρύπους. Όμως η αγορά των ΑΠΕ και οι τεχνολογίες δεν είναι ακόμα ώριμες και αυτή είναι η αιτία που τροφοδοτεί τις εκτιμήσεις για αυξημένο κόστος ενέργειας τα επόμενα χρόνια
Οι αναλυτές της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας (International Energy Association – IEA), διαπιστώνουν ότι η αγορά ενέργειας έχει μπει σε έναν φαύλο κύκλο.
Eιδικότερα, οι σχεδιασμοί για την πράσινη μετάβαση και τον μηδενισμό των ρύπων έγιναν με χαμηλές τιμές πετρελαίου και ακόμη χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ζήτηση στρεφόταν από το πετρέλαιο στο φυσικό αέριο, ενώ και το κόστος των ΑΠΕ έπεφτε διαρκώς, οπότε η δυναμική της αγοράς ήταν υπέρ των καθαρότερων πηγών ενέργειας. Τώρα, όμως, η κατάσταση έχει αντιστραφεί, καθώς το φυσικό αέριο είναι ακριβότερο από το πετρέλαιο και από το κάρβουνο, με αποτέλεσμα η ζήτηση να στρέφεται εκεί. Και τούτο καθώς οι επενδύσεις στα ορυκτά καύσιμα είχαν μειωθεί τα τελευταία χρόνια (κατά 40% από το 2015), λόγω των νομοθετικών και περιβαλλοντικών περιορισμών, με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειμμα προσφοράς.
Η Ελλάδα εξαρτάται από εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια σε εξωφρενικές τιμές
Η Ρωσία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο και μια σύγκρουση στην Ουκρανία θα οδηγούσε σε σημαντική μείωση της ροής ρωσικών βαρελιών στην αγορά. Επίσης, εξάγει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως, περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου και περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πετρελαϊκών προϊόντων, περίπου το 10% του παγκόσμιου εμπορίου, σύμφωνα με την επενδυτική τράπεζα Cowen. Περίπου το 60% των εξαγωγών πετρελαίου της Ρωσίας πηγαίνει στην Ευρώπη και ένα 30% στην Κίνα.
Αντιμέτωπη με μεγάλο ποσοστό ανεπάρκειας φυσικού αερίου θα έρθει η Ελλάδα σε περίπτωση που υπάρξει σύρραξη μεταξύ Ρωσίας – Ουκρανίας
Όλα τα πιθανά σενάρια με στόχο την ασφάλεια της τροφοδοσίας της Ελλάδας σε φυσικό αέριο τέθηκαν επί τάπητος σε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Σύμφωνα με πληροφορίες κατά τη διάρκεια της σύσκεψης εξετάστηκαν τα εναλλακτικά σενάρια για την ενεργειακή τροφοδοσία της χώρας σε περίπτωση που υπάρξει περιορισμός ή ακόμη και διακοπή των ροών φυσικού αερίου από τη Ρωσία λόγω της Ουκρανικής κρίσης.
Η Ελλάδα εδώ και πέντε χρόνια έχει αλλάξει το μίγμα τροφοδοσίας του φυσικού αερίου και οι ποσότητες που παίρνουμε από τη Ρωσία έχουν υποχωρήσει στο 35% των ετήσιων αναγκών μας. Ωστόσο παραμένει σημαντικό ποσοστό.
Ενα δεύτερο σενάριο, το οποίο όμως έχει να κάνει μόνο στην περίπτωση που υπάρξει σύρραξη, είναι το ενδεχόμενο να υπάρξουν καταστροφές και βλάβες στο δίκτυο.
Οι εναλλακτικές λύσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες από το iefimerida.gr στη Ρεβυθούσα καταφθάνουν φορτία υγροποιημένου αερίου (LNG) κυρίως από τις ΗΠΑ το οποίο αεριοποιείται και αντιστοιχεί ανάλογα με τη χρονιά στο 50% -60% των αναγκών μας. Σε ένα σενάριο ανάφλεξης στην περιοχή της Ουκρανίας ο σχεδιασμός της κυβέρνησης προβλέπει την αύξηση της τροφοδοσίας στη Ρεβυθούσα και ως back up την επανενεργοποίηση του Diesel ως καυσίμου στις μονάδες ηλεκροπαραγωγής.
Μάλιστα οι ίδιες πηγές τονίζουν πως η Ελλάδα έχει ήδη φροντίσει να είναι γεμάτος ο τερματικός σταθμός, χωρητικότητας 225.000 κυβικών μέτρων, της Ρεβυθούσας. Προσθέτουν δε πως τις επόμενες ημέρες αναμένεται να καταπλεύσουν στη Ρεβυθούσα αρκετά πλοία.
Επιπλέον σε περίπτωση κλιμάκωσης της κατάστασης η επόμενη εναλλακτική που έχει η χώρα είναι να υπάρχουν stand by πλοία από την Αλγερία, καθώς η ΔΕΠΑ έχει συμφωνία και με την Αλγερία για την προμήθεια αερίου. Υπενθυμίζεται πως μέσω αγωγών λαμβάνουμε φυσικό αέριο επίσης από το Αζερμπαϊτζάν και την Αλγερία αλλά σε μικρές ποσότητες.
Παράλληλα, μία ακόμη λύση, πάντα σε επίπεδο σεναρίων, είναι και το ενδεχόμενο να ζητηθεί βοήθεια και από την Αίγυπτο.
Ο βασικότερος λόγος που δεν συμφέρει την Ρωσία να επιτεθεί στην Ουκρανία
Η Ρωσία βασίζεται στους υδρογονάνθρακες για το 60% του εθνικού της εθνικού της προϋπολογισμού, ενώ το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν σχεδόν το ένα τρίτο του ΑΕΠ της. Η Μόσχα παρέχει ήδη το 39% του φυσικού αερίου της Ευρώπης. Η Ρωσία κατασκεύασε τον Nord Stream 2 για να παρακάμψει την Ουκρανία, ένα πρότζεκτ ύψους 11 δισ. δολαρίων που φτάνει έως τη Γερμανία. Ωστόσο ο αγωγός δεν μπορεί να ξεκινήσει τις παραδόσεις φυσικού αερίου αν δεν λάβει έγκριση από τις γερμανικές ρυθμιστικές αρχές.
Ιδού το ερώτημα! Είναι η Ευρώπη περισσότερο εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο ή μήπως η Ρωσία είναι περισσότερο εξαρτημένη από τα χρήματα της Ευρώπης;
Αν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, δεν θα προχωρήσει ο αγωγός Nord Stream 2, τόνισε ο Μπάιντεν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. “Σας υπόσχομαι ότι είμαστε σε θέση να το πράξουμε”, σημείωσε.
Ο Όλαφ Σολτς από τη μεριά του, στο ίδιο μήκος κύματος, δήλωσε ότι “αν υπάρξει στρατιωτική επίθεση κατά της Ουκρανίας, αυτό θα έχει σοβαρές συνέπειες, τις οποίες έχουμε συμφωνήσει από κοινού (σ.σ. με τις ΗΠΑ)”.
Ο Nord Stream 2 είναι συνοδευτικός αγωγός του Nord Stream 1 και θα επέτρεπε στη ρωσική Gazprom να διπλασιάσει τις μεταφορές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Σημειώνεται ότι η Ρωσία εξήγαγε 168 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου προς την Ευρώπη το 2020, με τη Γερμανία να αγοράζει 56 δισ. κυβικά μέτρα από αυτά. Ιταλία και Ολλανδία ακολούθησαν με αγορές 20 και 11 δισ. κυβ. μέτρων αντίστοιχα.
